برنامه پيشگيري وكنترل ديابت

 

ديابت يك بيماري مزمن است كه در اثر نارسايي پانكراس در توليد انسولين، يا عدم تاثير انسولين بر ارگان هاي هدف ايجاد مي شود.در اين بيماران ميزان طبيعي قند خون كه بين 70 تا 100 ميلي گرم در دسي ليتر است به بيش از 126 ميلي گرم در دسي ليتر مي رسد.

ديابت شايعترين بيماري مزمن غيرواگيرمحسوب مي شود. ديابت فقط يك بيماري محسوب نمي شود. بلكه شبكه در هم پيچيده اي از عوامل خطرزاي محيطي و ژنتيكي با پاتوفيزيولوژيكي هاي مختلف است كه به دليل ويژگي هايي نظير زمينه سازي و همراهي با ساير بيماري ها (قلبي- عروقي ، كليوي ، چشمي ، معلوليت) به شدت هزينه بر و ناتوان كننده است.

در سال 1383 برنامه پيشگيري و كنترل ديابت در مناطق روستايي در نظام شبكه بهداشتي درماني كشور ادغام گرديد. پس از اجراي موفقيت آميز اين برنامه در مناطق روستايي ، از ابتداي سال 1389 برنامه ديابت در مناطق شهري با جمعيت بيش از يك ميليون نفر به مرحله اجرا درآمد.

     انواع بيماري ديابت:

الف): ديابت نوع يك: 10 درصد كل ديابتي ها در اين گروه قرار دارند.اين نوع ديابت اغلب درسنين كودكي بروز مي كند، در بروزاين نوع ديابت زمينه هاي خانوادگي نقش چنداني ندارد ، علت ديابت نوع يك مشخص نيست ، اغلب مبتلايان لاغر هستند ، در ديابت نوع يك انسولين به ميزان كافي توليد نمي شود و فرد براي درمان اغلب نياز به تزريق انسولين تا پايان عمر دارند ، و با دانش فعلي بشر، اين نوع ديابت قابل پيشگيري نمي باشد.

ب): ديابت نوع  دو (غيروابسته به انسولين): 90% موراد ديابت، از نوع دو است كه ارتباط نزديكي با وزن بالاي بدن و عدم تحرك بدني دارد. اين نوع بيشتر در افراد بالاي 30 سال ديده مي شود ، اغلب مبتلايان چاق هستند ، اين نوع ديابت كاملا قابل پيشگيري است ، اين نوع ديابت تا حدودي بارژيم غذايي و ورزش قابل كنترل و درمان است ، امروزه موارد ديابت نوع دو دركودكان هم مشاهده مي شود. نيمي از مبتلايان به اين نوع ديابت از بيماري خود بي اطلاعند. شايعترين نوع ديابت است كه در سنين بالا و به صورت آهسته و تدريجي ايجاد مي شود ، در ايجاد بيماري عوامل ژنتيك و محيطي نقش دارند. عوامل مساعد كننده ژنتيكي در ديابت نوع 2 قوي تر از نوع 1 عمل مي كند ، به طوري كه اگر يكي از قل هاي دو قلوي تك تخمي مبتلابه ديابت نوع 2 شود احتمال ابتلا ديگري نزديك به 100% است. 50 % بستگان درجه يك بيماران ديابتي نوع 2، تا 80 سالگي به ديابت مبتلا مي شوند. به طور كلي شيوع ديابت نوع 2 در جمعيت بالاي 30 سال شهرهاي بزرگ كشور ما بين 6/10- 5/6 درصد بوده است. بيش از نيمي از بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 مبتلا به نوعي از اختلال قلبي عروقي هستند.

ج): ديابت بارداري: اين نوع ديابت در طي حاملگي ايجاد مي شود واغلب با ختم حاملگي بهبود مي يابد ولي در اين افراد احتمال ابتلا به ديابت در آينده بيشتر است حدود 3 تا 5 درصد خانم­ها­ي باردار، به ويژه در اواخر دوران بارداري، به ديابت مبتلا مي­شوند. حدود 50 درصد خانم­هايي كه طي دوران بارداري دچار ديابت مي­شوند، ممكن است به طور دائمي به اين بيماري مبتلا گردند. اگرچه اين نوع ديابت معمولاً بعد از زايمان و به دنيا آمدن نوزاد از بين مي­رود، ولي ممكن است در بارداري­هاي بعدي دوباره ظاهر گردد.

 

علائم بيماري ديابت :

 پرخوري ،پرادراري و پرنوشي ،كاهش شديد وزن بدون علت ديگر ، ديربهبوديافتن زخمها ، تاري ديد ، علايم باليني هر دو نوع ديابت مشابه است هرچند علايم در نوع دو اغلب از شدت كمتري برخوردارند. به همين جهت ديابت ممكن است تا سال ها بعد از ايجاد، بي علامت باشد و گاه زماني تظاهر پيدا مي كند كه عوارض درازمدت آن به وقوع پيوسته باشند.

      عوارض بيماري ديابت:

عوارض زودرس : در اين موارد قند خون بيمار به شدت پايين آمده يا بالا رفته است كه در هر دو حالت بيمار بايستي خيلي سريع به پزشك ارجاع شود

عوارض ديررس : اين عوارض معمولا بعد از چند سال اتفاق مي افتد وشامل:

-        مشكلات چشمي

-        ناراحتي هاي كليه

-        ناراحتي هاي قلبي

-        بي حسي وگزگز كردن دستها وپاها و نيز دير بهبود يافتن زخمها بخصوص در پاها كه در صورت عدم مراقبت ممكن است به قطع عضو منجر شود.

-        افراد ديابتي بيش از ديگر افراد به نابينايي ودياليز پيوند كليه وسكته هاي قلبي و مغزي و قطع عضو مبتلا مي شوند.

-        تشخيص زودرس بيماري ديابت با اندازه گيري قند خون ناشتا كه آزمون نسبتا ارزاني است ، قابل انجام است.

افراد در معرض خطر ابتلا به ديابت نوع 2

1.      همه افراد بالاي 30 سال كه داراي يكي از شرايط زير باشند:

الف- اضافه وزن يا چاقي (نمايه توده ي بدن BMI مساوي يا بيش از 25)

ب فشار خون بالاتر از mmHg 90/140

ج- سابقه ي خانوادگي ديابت در افراد خانواده درجه يك (پدر مادر خواهر و برادر)

د- ديس ليپيدمي : 200<TG  - 200< Chol - 150< LDL 50> HDL

2.      همه ي خانم هاي در سن باروري كه داراي يكي از شرايط زير باشند.

الف- سابقه ي تولد نوزاد بالاي 4 كيلوگرم

ب- سابقه ي دو بار سقط بدون علت

ج- سابقه ي ديابت بارداري

3.      همه ي خانم هاي باردار

براي پيشگيري از ديابت نوع دو و عوارض آن، افراد بايد:

-        وزن خود را در حد مناسب حفظ كنند.

-        تحرك و فعاليت بدني داشته باشند- حداقل 30 دقيقه فعاليت منظم با شدت متوسط در اكثر روزهاي هفته لازم است.

-        رژيم غذايي مناسب شامل5 -3 وعده ميوه و سبزيجات در روز مصرف كنند و مصرف قند و چربي هاي اشباع را كاهش دهند.

-         از استعمال دخانيات بپرهيزيد.

نحوه تشخيص بيماري ديابت:

-        غلظت قند پلاسماي سياه رگي دو ساعت پس از مصرف 75 گرم گلوكز مساوي يا بالاتر از 200 ميلي گرم بر دسي ليتر.

-        غلظت قند پلاسماي سياه رگي در يك نمونه اتفاقي (راندوم) مساوي يا بالاتر از 200 ميلي گرم بر دسي ليتر همراه با علائم واضح است.

-        غلظت قند پلاسماي سياه رگي در دو نوبت ناشتا مساوي يا بالاتر از 126 ميلي گرم بر دسي ليتر .

ساير تعريف در تشخيص ديابت

-        درصورتي كه غلظت قند پلاسماي ناشتا بين 110 و 125 ميلي گرم بر دسي ليتر باشد به آن اختلال قند ناشتا (IFG) مي گويند.

-        اگرغلظت قند دو ساعت پس از مصرف گلوكز بين 140 و 200 ميلي گرم بر دسي ليتر باشد به آن اختلال تحمل گلوكز (IGT) مي گويند.

-        در اين گروه ، زمينه ابتلا به ديابت بيشتر است ، گرچه ممكن است دو سوم آنان هيچ گاه علائم ديابت را نشان ندهند.

-        در اين افراد شانس بروز عوارض قلبي عروقي نيز بيشتر است. اصلاح عادات هاي غذايي و ورزش مي تواند احتمال ابتلا اين گروه به ديابت نوع 2 را كاهش دهد، مصرف برخي داروها نيز ممكن است همين اثر را داشته باشند.

 

 

 

 

 

تاریخ به روز رسانی:
1398/10/18
تعداد بازدید:
140
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
خواندن کد امنیتی تغییر کد امنیتی
کد امنیت
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند می باشد.      آخرین بروزرسانی:1399/06/24
Powered by DorsaPortal