برنامه مبارزه با بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان
زئونوزها يا بيماري هاي قابل انتقال بين انسان و حيوان از هر دو جنبه اقتصادي و بهداشت عمومي از اهميت ويژه هاي برخوردارند . در بسياري از كشورهاي جهان تلفات و خسارات سنگيني ناشي از اين بيماري ها ايجاد مي شود. طي 30 سال اخير بسياري از بيمار يهاي عفوني جديد شايع شده كه بخش وسيعي از آن ها زئونوز مي باشند.

به علت پيچيدگي اكولوژي زئونوزها، نظارت در ميزبانان طبيعي ممكن است خالي از اشكال نبوده و بررسيهاي موفقيت آميز به همكاري همه جانبه اكولوژيست ها، جانور شناسان، پرنده شناسان و حشره شناسان همراه با دامپزشكان، ميكروبيولوژيستها و اپيدميولوژيستها نياز دارد.

برنامه بطور كلي شامل برنامه هاي ذيل مي باشد:

1.     برنامه مبارزه با بيماري هاري و حيوان گزيدگي

2.     برنامه مبارزه با تب خونريزي دهنده

3.     برنامه مبارزه با هاري

4.     برنامه مبارزه با سياه زخم

5.     برنامه مبارزه با كيست هيداتيت

6.     برنامه مبارزه با لشمانيوز پوستي و احشايي

7.     برنامه مبارزه با جنون گاوي

8.     برنامه مبارزه با تب مالت

9.     برنامه مبارزه با تب راجعه

10. برنامه مبارزه با تب دانگ

11. برنامه مبارزه با مشه مشه

12. برنامه مبارزه با تولارمي

13. برنامه مبارزه با كالاازار

14.برنامه مبارزه با لپتو اسپيروز

 تب خونريزي دهنده كريمه كنگو ( CCHF )

 يك بيماري خونريزي دهنده تب دارحاد است كه عمدتا به وسيله كنه منتقل ميشود ودر آسيا از خاور دور (غرب چين ) تا افريقا و نواحي معتدل اروپا وجود دارد با وجوديكه ويروس مخصوص حيوانات است موارد تك گير و همه گير CCHF در انسانها نيز اتفاق مي افتد.اين بيماري مرگ ومير بالايي دارد و همه گيري هاي داخل بيمارستان نيز شايع هستند.اولين سند مكتوب در مورد بيماري توسط جرجاني پزشك و دانشمند معروف ايراني دركتاب خوارزمشاه ( حدود سال 1110ميلادي ) كه به زبان فارسي نوشته شده است به تفضيل توصيف داده شده است ..در سال 1944 در جنگ كريمه در سربازان ديده شده وبه همين دليلبه آن تب خونريزي دهنده كريمه گفته شد . و در سال 1965 مشخص شد كه عامل ايجاد كننده تب خونريزي دهنده كريمه مشابه عامل بيماري است كه در سال 1956 در كنگو شناخته شده است و با ادغام نام دو محل يك نام واحد براي بيماري و ويروس به دست آمد.

 عامل بيماري:

 بيماري به علت ويروس CCHF از خانواده Bunyaviridae و گونه Nairovirus ، ايجادمي شود .

 راه انتقال:

1-ويروس اصولا در طبيعت به وسيله كنه هاي سخت گونه Hyalomma منتقل ميشودكه عمدتا H.marginatum و H.anatolicum مي باشد. ولي به وسيله گونه هاي Rhipicephalus ، Boophilus و Amblyomma نيز منتقل ميگردد .ويروس از طريق تخم كنه به نسل هاي بعدانتقال مي يابد مهم ترين راه آلودگي كنه ، خونخواري كنه Hyalomma نابالغ از مهره داران كوچك مي باشد يك بار آلودگي موجب مي شود در تمام طول مراحل تكامل آلوده باقيبماند و كنه بالغ ممكن است عفونت را به مهره داران بزرگ مثل دامها منتقل كند.

2-خطر انتقال بيماري در انسان در طي ذبح حيوان آلوده و يا يك دوره پس از ذبح حيوان آلوده بدنبال تماس با پوست يا لاشه حيوان وجود دارد.

3-تماس با خون و بافت بيماران آلوده بخصوص در مرحله خونريزي يا انجام هرگونه اعمالي كه منجر به تماس انسان با خون آنها گردد باعث انتقال بيماري ميشود.

4-عفونت هاي بيمارستاني بعد از آلودگي با خون و يا ترشحات بيماران شايع ميباشد.

 وضعيت CCHF در ايران:

 نتيجه بررسي هاي انجام شده در كشور نشان مي دهد كه تب خونريزي دهنده كريمه كنگودر ايران آندميك مي باشد.استانهايي كه از سال 1378 تا 1380 مورد مثبت قطعي از آنهاگزارش شده است عبارتند از سيستان و بلوچستان ،اصفهان ،گلستان ، فارس ،چهار محال وبختياري ،آذربايجان غربي ،خوزستان ،كردستان ،يزد ،خراسان ،مركزي ،بوشهر .در كشور مامهمترين راه ابتلاءذبح دام هاي آلوده و يا تماس با لاشه دام ،خون و احشاء پس از زبح بوده است .و نسبت كمتري به دليل گزش كنه ،مبتلاءشده اند.لذا آموزش جامعه در موردذبح دام در كشتارگاهها و استفاده از وسايل حفاظتي از اهميت خاصي برخوردار است .

راههاي پيشگيري :

 آموزش به مردم در مورد محافظت در برابر گزش كنه به خصوص توسط كودكان ودامداران در هنگام تماس با دام كه با دست بدون حفاظ اقدام به جدا كردن كنه و حتي له كردن آن مي كنند ، بسيار مهم است به علاوه بايد به دامداران آموزش داده شود در هنگامتماس با دام از لباس پوشيده و مخصوص با رنگ روشن استفاده كنند و بعد از خروج از محل نگهداري دام ها ، لباس هاي خود را تعويض نمايند .

 استفاده از دور كننده حشرات بر روي پوست ،ويا استفاده از پرمترين بر روي لباسها و كفش توصيه ميشود.

 به مردم بايد آموزش داد كه ذبح حيوانات را در كشتارگاهها انجام دهند و از گوشتمورد تاييد سازمان دامپزشكي استفاده نمايند

 افراد شاغل در كشتارگاهها بايد از وسايل ايمني شامل كلاه ،ماسك ،روپوش ،پيشبند پلاستكي ،چكمه و دستكش لاستيكي استفاده نمايند.

 در صورت ذبح دام روي خون و ترشحات ريخته شده محلول سفيد كننده خانگي با رقتيكصدم ريخته شود و پس از 15 دقيقه با آب و صابون شسته شود در صورتي كه خون و ترشحات چسبيده باشند از محلول يك دهم استفاده شود.

 علائم باليني:

 علائم باليني چهار مرحله دارد :

1-دوره كمون : بستگي به راه ورود ويروس دارد . پس از گزش كنه دوره كمونمعمولا يك تا سه روز است و حد اكثر به 9 روز مي رسد.دوره كمون بدنبال تماس بابافتها يا خون آلوده معمولا 5 تا 6 روز است و حداكثر ثابت شده 13 روز بوده است .

2-قبل از خونريزي : شروع علائم ناگهاني حدود 1- 7 روز متوسط 3روز طول ميكشد ،بيمار دچار سردرد شديد ، تب ، لرز ، درد عضلاني ،گيجي ، درد و سفتي گردن ، درد چشمو ترس از نور ميگردد.تب معمولا بين 3- 16 روز طول مي كشد، تورم و قرمزي صورت ، گردنو قفسه سينه ، پرخوني خفيف حلق و ضايعات نقطه اي در كام نرم و سخت شايع هستند . تغييرات قلبي و عروقي شامل كاهش ضربان قلب و كاهش فشار خون مشاهده ميشود .لكوپني ،ترومبو سيتوپني و بخصوص ترمبو سيتوپني شديد نيز در اين مرحله معمولا مشاهده ميگردد.

3-مرحله خونريزي دهنده : مرحله كوتاهي است كه به سرعت ايجاد ميشود و معمولادر روز 3 تا 5 بيماري شروع ميشود و 1 تا 10 روز متوسط 4 روز طول ميكشد . خونريزي ازمخاطها و پتشي در پوست كه بدنبال آن ممكن است هماتوم در همان محلها وساير پديده هايخونريزي دهنده مثل ملنا ، هماتوري و خونريزي از لثه و خونريزي از رحم ايجاد شود وگاهي خلط خوني ، خونريزي در ملتحمه و گوشها نيز ديده ميشود

4-بيماران از روز دهم وقتي ضايعات پوستي كمرنگ ميشود بتدريج بهبودي پيداميكنند اغلب بيماران در هفته هاي سوم تا ششم بعد از شروع بيماري وقتي شاخصهاي خونيو آزمايش ادرار طبيعي شد از بيمارستان مرخص ميشوند.

 درمان : بلا فاصله پس از تشخيص مورد محتمل مبتلا به تب خونريزي دهنده كريمه كنگو اقدامات درماني بايد صورت پذيرد.

  درمان حمايتي : شامل اصلاح آب و الكتروليتهاو درمان DIC مي باشد.

درمان ضدويروسي : ريباويرين داروي ضد ويروسي موثر است كه در درمان موارد مبتلا به بيمارياثرات قابل توجهي داشته است طول مدت درمان با ريباويرين 10 روز است كه 30 ميلي گرمبه ازاي هركيلوگرم بدن بصورت يكجا روز اول سپس 15 ميلي گرم هر 6 ساعت براي 4 روز وسپس 5/7 ميلي گرم هر 8 ساعت براي 6 روز

تب مالت

 تب مالت (بروسلوز) بيماري عفوني ناشي از باكتري هايي است كه به احترام David Bruce كاشف اوليه ارگانيسم از طحال سربازان انگليسي تلف شده در جزيره مالت در سال 1887 ، اكنون بروسلا ناميده مي شوند.

 اهميت مراقبت و وضعيت بيماري: بروسلوز در انسان نشان دهنده گسترش بيماري درحيوانات است . معمولا عفونت در انسان به تماس مستقيم با حيوانات آلوده يا فرآوردههاي آنها وابسته است .تماس با حيوانات دچار سقط جنين و مصرف شير آلوده يا فرآوردههاي آن مخاطرات اصلي مي باشند . ، ايجادهماهنگي بين بخشي ،استاندارد كردن تعاريف بيماري ،آموزش جامعه و كاركنان بهداشتي ،افزايش گزارش دهي ،افزايش كارخانجات توليدفراورده هاي لبني پاستوريزه ، افزايش پوشش واكسيناسيون دامي از عوامل موثر در كنترلو پيشگيري بيماري در دام و نهايتا در انسان ميباشد بيماري در تمام سنين وجود داردولي وفور آن در سنين 20-30 سالگي ميباشد ،يعني نيروي فعال و كارآمد كشور در معرض خطر اين بيماري هستندبيماري در هر دو جنس ديده ميشود ولي با اختلاف كمي در جنس مذكربيشتر از جنس مونث ديده ميشود بيماري را نميتوان يك بيماري شغلي محسوب نمود ولي شغلبه عنوان يك عامل خطر در ابتلا به بيماري مطرح است بيماري درتمام فصول وجود دارداما در فصل بهار و تابستان همزمان با فصل زايش و شير دهي دامها بيشتر ديده ميشودبيماري در مناطق روستايي بيشتر از مناطق شهري است كه مرتبط با دام آلوده و استفاده از فراورده هاي لبني غير پاستوريزه در مناطق روستايي ميباشد.

 انواع بيماري

 چهار نوع بروسلا بعنوان عامل بيماري در انسان وجود دارد:

1-بروسلا ملي تنسيس كه دربز وگوسفند وجود دارد وعمدتاَ عامل بروز موارد تب مالت انساني در ايران مي باشد

2-بروسلا آبورتوس در گاوبيشتراست

3-بروسلا سوئيس كه درخوك بيشتراست

4-بروسلا كنيس كه ميزبان اختصاصي آن سگ است و بيماريزايي كمي براي انسان دارد،نوع غالب بروسلا در ايران ، بروسلا ملي تنسيس مي باشد .

 راههاي انتقال بيماري

1-تماس مستقيم از راه ملتحمه چشم ،يا از طريق تماس خراش ها و جراحات پوست بامواد دفعي ،يا بافت هاي حيوانات آلوده يا اشياءآغشته به ترشحات عفوني.

2-مصرف بافت ها ،مواد غذايي يا مايعات حاوي باكتري بروسلا مانند شير خاموفرآورده هاي لبني آلوده خصوصاَ پنير تازه ، خامه ، سرشير

3-انتقال تنفسي از طريق استنشاق ذرات آلوده معلق در آغل ، اصطبل وآزمايشگاه

 علائم بيماري:

 دوره نهفتگي اغلب 1تا3هفته ميباشد گاهي اوقات بين 6تا17 ماه نيزگزارش شده است. علائم بيماري بر اساس نوع بروسلا وشدت بيماري به اشكال حاد، تحت حاد ، مزمن ولوكاليزه بروز ميكند

 نوع حاد: لرز نا گهاني، درد عمومي بدن، درد پشت ،عرق شديد، كاهش اشتها

 نوع تحت حاد: آغاز بي سرو صدا ،گاهي بدنبال مرحله حاد تب دار شروع ميشود

 نوع مزمن: غالباَ علائم بعد از يك دوره تب دار براي سالها باقي مي ماند

 نوع لوكاليزه ( موضعي ) : باكتري هاي بروسلوز ميتوانند در اعضاء مختلف بدنايجاد عفونت موضعي نمايند ، شايعترين اعضاء مبتلاء شامل استخوانها ، مفاصل ، سيستماعصاب مركزي ، قلب ، ريه ، طحال ، بيضه ها ، كبد ، كيسه صفرا ، كليه ها ،پروستات وپوست ميباشد .

 درمان :

 كميته فني كشوري درمان تب مالت را الزاما تركيبي و با بيش از يك دارو توصيه مي نمايد مانند كپسول ريفامپسين + داكسي سايكلين هر 12 ساعت بمدت 8 هفته برايبزرگسالان و قطره ريفامپسين 10-20 ميلي گرم بازاء هر كيلو وزن بدن + كوتريموكسازول 8 ميلي گرم بازاء هركيلو وزن بدن هر 12 ساعت بمدت 8 هفته

 راههاي پيشگيري:

1-   واكسيناسيون كليه دامها توسط اداره دامپزشكي و صاحبان دام

2استفاده از وسايل حفاظت فردي توسط افرادي كه تماس مستقيم با دام يا لاشهحيوانات دارند

3- پاستوريزاسيون محصولات لبني و استفاده از محصولات لبني و بستني پاستوريزه

 4- در صورت استفاده از شير هاي غير پاستوريزه بايد قبل از مصرف حداقل 5 دقيقهجوشانده شود .پنير تازه غير پاسوريزه نيز بايد حداقل بمدت 3 ماه در آب و نمكنگهداري گردد.

5آموزش مردم در خصوص راههاي انتقال وپيشگيري و تشويق مردم به استفاده ازمحصولات لبني وبستني پاستوريزه

جنون گاوي

 مقدمه: در سال 1996 براي اولين بار دولت بريتانيا احتمال سرايت بيماري جنون گاوي را از طريق خوردن گوشت گاو به انسان اعلام نمود . اين اطلاعيه نگراني عميقي رادر سراسر جهان بوجود آورد بطو ري كه بسياري از كشورها ورود گوشت گاو را از انگلستان ممنوع كردند.

 بيماري در گاو :

 بيماري جنون گاوي يك بيماري عصبي است كه بيشتر گاو هاي بالغ را مبتلا مي سازدو علائم آن در حيوان عبارتند از گامهاي غير طبيعي ، خارش بدن ، زياد ليس زدن ،اختلال حركتي و بالاخره مرگ است .

 عامل بيماري :

 عامل بيماري ابتدائي ترين ذرات بيماريزا بنام پريون ( Prion )ميباشند . اين اجرام از جنس پروتئين بوده و نسبت به بسياري از عوامل ضد عفوني كننده مقاوم هستند .

 بيماري در انسان :

 نوع انساني اين بيماري نادر است . شناخته ترين شكل آن بيماري جاكوب ( Jakob ) است كه مواردي از آن با مرگ ومير 1.5-1 در ميليون جمعيت از نقاط مختلف جهان گزارششده است .

 علائم آن در انسان عبارتند از :

 جنون پيش رونده ، كاهش هماهنگي عضلات همرا با نقص تعادل ، بيماري باعث كوري واختلال تكلم نيز ميشود .

 دوره كمون بيماري طولاني ( بطورمتوسط 10 سال ) تا 30سال هم گزارش شده وبيشتردر افراد بالاي 40سال اتفاق ميافتد .

 بيماري معمولا 12-3 ماه بعد از ظهور علائم باعث مرگ ميشود .

 راه انتقال:

 انتقال بيماري از حيوان به حيوان ثابت نشده است مطالعات گسترده نشان ميدهد كهعامل بيماري از طريق اضافه شدن فر آوردههاي دامي از جمله پودر گوشت و استخوان آلودهبه جيره غذايي گاوه هااست .

 در انسان بيماري از طريق مصرف گوشت و شير گاو آلوده به انسان انتقال مييابد وعامل بيماري در مغز و نخاع وجود دارد .

 همچنين معتقدند كه گوشت چرخ كرده ، همبرگر ، سوسيس و كليه محصولاتي كه ازاعضاء و احشاء مشكوك تهيه ميشود مطمئن نيستند .

 پيشگيري :

1-   كليه حيوانات بيمار از زنجيره غذايي خارج و سوزانده شوند.

2- از لاشه گوسفندان مبتلا به بيماري جهت پودر گوشت و استخوان استفاده نشود.

3- از واردات گوشت دام از كشورهاي آلوده جلوگيري شود .

4- عدم استفاده از امعاء و احشاء دامهاي سالم در كشور هايي كه آلودگي بهبيماري وجود دارد .

 سياه زخم( شاربن )

 بيماري عفوني حاد قابل انتقال بين انسان وحيوان است كه معمولا بر پوست اثرميكند ولي ممكن است دستگاه تنفسي و دستگاه گوارشي را نيز تحت تاثير قراردهد.

 سياه زخم جلدي :

 در سياه زخم جلدي آن قسمت از پوست كه تحت تاثير ميكروب قرار ميگيرد اول دچارخارش ميشود و بعد از آن ضايعه اي ايجاد ميشود كه به سرخدانه ( popular )تبديل ميگردد.

 در مرحله بعدي تبديل به آبدانه ( vesicular )ميشود ودر فاصله 2-6 روز بصورتجوش فرورفته سياه رنگي ديده ميشود.

 اطراف جوش را خيز متوسط يا شديدي فرا ميگيرد و بعضي اوقات تاولهاي كوچكتري نيزدر اطراف آن ديده ميشود.

 موارد درمان نشده سياه زخم پوستي در 5-20درصد موارد به مرگ مي انجامد.

 سياه زخم استنشاقي (ريوي)

1-3روز پس از ورود ميكروب به دستگاه تنفس ،علائم به صورت تنگي نفس و تب شروعمي شود و اين فرم بيماري بسيار شديد و خطرناك است و اغلب سبب مرگ بيمار مي شود.

 سياه زخم گوارشي :

 اين فرم بيماري نادر است و علائمي مانند دل درد ،تهوع ،استفراغ و اسهال ايجادمي كند.

 عامل بيماري :

 باسيلوس انتراسيس باكتري ميله اي شكل هوازي هاگ دار و گرم مثبت ميباشد.

 درمان :

 عامل بيماري به پني سيلين حساس است در حال حاضر دو داروي سيپرو فلوكسازين وداكسي سيكلين بيشترين تاثير را در درمان اين بيماري دارند.

 راههاي انتقال:

 آلودگي پوست انسان در اثر تماس با بافت هاي حيواني ( گاو ، گوسفد ،بز،اسب) كه در حال مرگ از بيماري هستند صورت ميگيرد .

 سياه زخم ريوي در اثر استنشاق هاگ باسيل از طريق صنايع پشم و پوست انتقال مي يابد.

 سياه زخم گوارشي در اثر خوردن گوشت آلوده نيم پز بوجود مي آيد .

 پيشگيري :

·         آموزش افرادي كه با موارد آلوده حيواني سروكاردارند از نظر رعايت نظافت شخصي و حفاظت از زخم هاي پوستي و چگونگي راههاي انتقال بيماري

·         شستشوو گند زدايي پشم و پوست و ساير محصولاتي كه مبدا حيواني دارند.

·         پوست حيوانات آلوده نبايد فروخته شود و لاشه آنها نيز نبايد به مصرف خوراك برسد.

·         كنترل گردو خاك و تهويه صحيح در كارگاهها و كارخانه هايي كه با الياف خامحيواني كارمي كنند .

·         واكسيناسيون دام ها كه اين امر از وظايف اداره دامپزشكي هر شهرستان ميباشد.

·         واكسيناسيون كساني كه در آزمايشگاهها با باسيل شاربن كارمي كنند و يا افرادي كه به هر نحوي احتمال برخورد با عامل بيماري را در درگيري بيولوژيك دارند آنها رااز ابتلا به بيماري محافظت مي كنند .

 سياه زخم و بيو تروريسم:

 امروزه 17 كشور جهان به اين سلاح دسترسي دارند. آزادشدن تصادفي ذرات بيماريزاي باسيل شاربن در هوا از يك مركز بيولوژيكي نظامي در اسلووني در سال 1979 سبب مرگ 68 نفر شد. در سال 1970بر اساس تخمين يك كميتهتخصصي سازمان بهداشت جهاني پخش 50 كيلو گرم ميكروب سياه زخم در يك منطقه با 5ميليون نفر جمعيت مي تواند باعث مرگ 25 تا 100 هزار نفر شود حملات بيو تروريستيامروزه براي تمامي جوامع متمدن يك تهديد جدي محسوب مي شوند و عامل بيماري سياه زخم از اين ميان بسيار مورد توجه تروريست ها بوده و هست .

تاریخ به روز رسانی:
1397/10/24
تعداد بازدید:
1114
امتیازدهی
میانگین امتیازها:4 تعداد کل امتیازها:1
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
تغییر کد امنیتی
کد امنیت
كليه حقوق اين وب سايت متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني بيرجند مي باشد.
Powered by DorsaPortal